25 Yıl Hizmetten Sonra İstifa Edenler Malulen Emekli Olabilir mi?
25 yıl hizmet süresini tamamlayıp istifa eden memurlar, hastalanırlarsa malulen emekli olabilirler. İşte detaylar.
Kamu personelinin, 25 yıllık hizmet süresini tamamladıktan sonra yaş şartını beklemek amacıyla görevinden ayrılması durumunda, sağlık sorunları yaşaması halinde emeklilik hakkı nasıl etkileniyor? Bu önemli konu, birçok memurun dikkatini çekiyor.
Mevzuat, belirli koşullar altında bu kişilere yaş beklemeden emeklilik aylığı bağlanmasına olanak tanıyor. Özellikle 8 Eylül 1999 ile 1 Ekim 2008 tarihleri arasında memur olarak göreve başlayanlar için 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümleri geçerli. Bu kapsamda, normal emeklilik için gereken şartlar; 25 tam hizmet yılı ve kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş olarak belirlenmiştir. Ancak, hizmet süresi dolmuş olsa bile, yaş şartı tamamlanmadan isteğe bağlı emeklilik mümkün olmamaktadır.
Hizmet süresini doldurup yaş şartını bekleyen birçok kişi, istifa ederek açıkta kalmakta ve bu süreçte sağlık sorunlarıyla karşılaşabilmektedir. Malul duruma düşenler, sağlık kurulu raporuyla durumlarını belgelemeleri halinde malullük talebinde bulunabilirler. Bu noktada en önemli ayrıntı, malul emekliliğinde yaş şartının aranmadığıdır; yani 58 veya 60 yaşın dolmasını beklemek gerekmiyor.
Malullük aylığının hesaplanması konusunda sıkça sorulan bir soru ise, bu aylığın normal emeklilik aylığından daha yüksek olup olmadığıdır. Cevap, hayırdır; malullük aylığı, hizmet süresine bağlı olarak hesaplanmakta ve ek bir artış yapılmamaktadır. Dolayısıyla, malullük aylığı ile isteğe bağlı emeklilik aylığı aynı kalemler üzerinden belirlenmektedir.
Maluliyet durumu ile ilgili karar, 5434 sayılı Kanun’un 44, 53 ve 54. maddeleri gereğince Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu tarafından verilmektedir. Burada dikkat çeken bir diğer husus ise, malullük için belirli bir oran veya hastalığın sebebi aranmamaktadır. Kişinin sağlık kurulu raporu, SGK Sağlık Kurulu tarafından incelenerek karar verilmektedir.
Malullük talebinde bulunanların durumu, görevleriyle ilişkilendirilmeden değerlendirilir. Hem raporu düzenleyen hastaneler hem de SGK Sağlık Kurulu, kişinin çalışabilirlik durumunu ve geçimini sağlayıp sağlayamayacağını sorgulayarak karar verir. Malullük aylığı bağlanabilmesi için ise, memurluktan ayrıldığı andaki hizmet süresinin en az 10 yıl olması gerekmektedir. 10 yıllık hizmeti bulunmayan bir kişi malul aylığı alamaz.
Önemli bir uyarı da, istifa sonrası çalışmaya başlayanların durumu ile ilgilidir. 5434 sayılı Kanun’a tabi olarak görevden ayrılan memurlar, eğer istifa sonrası işçi veya esnaf olarak çalışmıyorlarsa malul aylığı talebinde bulunabilirler. Ancak, istifa sonrasında sigortalı bir işte çalışmaya başlarsa, malul duruma düşmesi halinde durum son çalışma statüsüne göre değerlendirilecektir.
Sonuç olarak, yaş şartını beklerken sağlık sorunu yaşayan ve bu kapsamda olduğunu düşünen kişilerin izlemesi gereken yol; yetkili sağlık kuruluşundan sağlık kurulu raporu almak, Sosyal Güvenlik Kurumu’na malullük talebiyle başvurmak, başvuru öncesinde hizmet süresinin 10 yılı aştığını kontrol etmek ve istifa sonrası başka bir statüde çalışıp çalışmadığını değerlendirmektir. Kişisel durumlar, hizmet başlangıç tarihi, statü ve rapor içeriğine göre değişiklik gösterebileceğinden, başvuru öncesinde SGK veya bağlı bulunulan kurumun personel biriminden bilgi almak faydalı olacaktır.
