Fonksiyonel nörolojik bozukluk: İhmalin ağır bedeli
Yorgunluk sandığı belirtileri erteleyen iki çocuk annesi Sarah Lewis, fonksiyonel nörolojik bozukluk tanısının ardından tekerlekli sandalyeye mahkûm oldu.
İngiltere’de yaşayan iki çocuk annesi Sarah Lewis, başlangıçta günlük yorgunluğa bağladığı belirtilerini uzun süre önemsemedi. Yoğun iş ve aile hayatı nedeniyle doktora başvurmayı erteleyen Lewis’in sağlık durumu zaman içinde ağırlaştı. Bugün 46 yaşında olan kadın, fonksiyonel nörolojik bozukluk tanısının ardından tekerlekli sandalye kullanıyor.
Lewis, 41 yaşındayken yönetim muhasebecisi olarak çalışıyor, aynı zamanda çocuklarının sorumluluklarını üstleniyordu. Sürekli yorgun hissetmesini uykusuzluk ya da demir eksikliğiyle açıklayan Lewis’te daha sonra yüzünde, göğsünde ve vücudunun sol tarafında karıncalanmalar başladı. Bu belirtilere yutkunma güçlüğü, şiddetli migren ağrıları ve yürüme sorunları eklendi.
Belirtilerin başlamasından uzun süre sonra, Mayıs 2023’te aile hekimine giden Lewis hastaneye sevk edildi. Hastanede 10 gün kaldıktan sonra kendisine fonksiyonel nörolojik bozukluk (FND) teşhisi konuldu. Solihull’da yaşayan Lewis, günlük yaşamında kendisine destek olan annesine ihtiyaç duyuyor ve uzun mesafelerde ağrıları nedeniyle tekerlekli sandalye kullanıyor.
Belirtiler zaman içinde ağırlaştı
Lewis, Nisan 2023’te şikâyetlerinin belirgin biçimde arttığını belirtti. O dönemde iş yerinde stres yaşadığını, kayınvalidesini kısa süre önce kaybettiğini ve aynı anda birçok sorunla uğraştığını anlattı. 3 Mayıs’ta oğlunun doğum gününde yürümekte ciddi güçlük çektiğini fark eden Lewis, kısa süre sonra düz bir çizgide ilerlemekte bile zorlandığını söyledi.
Oğlunun doğum günü partisinden yaklaşık bir hafta sonra dengesinin daha da bozulduğunu ve konuşmasının kekelemeye başladığını aktaran Lewis, FND’nin konuşma, yutma ve hafıza becerilerini de etkilediğini ifade etti. Lewis, geçmişe dönüp baktığında belirtileri birbirinden bağımsız ve önemsiz sorunlar olarak değerlendirdiğini söyledi.
Yoğun iş ve ebeveynlik sorumlulukları arasında kendi sağlığına zaman ayırmadığını belirten Lewis, “Her şeyi sürekli geçiştirdim” sözleriyle yaşadığı süreci anlattı. Çocukların okul işleri ve günlük sorumluluklar nedeniyle kendisini hep ikinci plana attığını söyleyen Lewis, doktora daha erken başvurmadığı için bugün “Neden gitmedim?” diye düşündüğünü dile getirdi.
Fonksiyonel nörolojik bozukluk nedir?
Fonksiyonel nörolojik bozukluk, beynin ve sinir sisteminin çalışma biçimini etkileyen nörolojik bir durum olarak tanımlanıyor. Hastalıkta beynin yapısında mutlaka fiziksel bir hasar bulunmayabiliyor; ancak hareket, duyusal algı, konuşma ve farkındalık gibi işlevleri yöneten beyin ağlarının çalışma düzeni bozulabiliyor.
FND; kol ve bacaklarda güçsüzlük veya felç, işlevsel nöbetler, yürüme güçlüğü, kasılmalar, duyusal değişiklikler ile konuşma ve bilişsel sorunlara yol açabiliyor. Belirtiler bazı hastalarda inme veya multipl skleroz gibi nörolojik hastalıkların bulgularına benzeyebiliyor.
İngiltere’de FND’nin 50 bin ila 100 bin kişiyi etkilediği, nöroloji polikliniklerine yapılan başvuruların yaklaşık yüzde 6’sını oluşturduğu tahmin ediliyor. Her yıl yaklaşık 8 bin yeni vaka tespit edildiği belirtiliyor. Uzman kuruluşlara göre erken teşhis, tedaviye daha hızlı başlanmasını sağlayarak uzun vadeli sonuçları iyileştirebiliyor. Tedavide fizyoterapi ve bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerden yararlanılabiliyor.
Lewis’in yaşadığı süreç, yoğun günlük sorumluluklar nedeniyle sağlık belirtilerinin ertelenmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Ancak benzer belirtiler yaşayan kişilerin değerlendirme ve tedavi için sağlık profesyonellerine başvurması önem taşıyor.
