12. Yargı Paketi TBMM’den Geçti: İcra ve Ceza Düzenlemelerinde Önemli Değişiklikler
TBMM Adalet Komisyonu’ndan geçen 12. Yargı Paketi, icra ve ceza hukuku alanında önemli değişiklikler getiriyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonu, kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen düzenlemeyi onayladı. Bu paket, icra-iflas işlemlerinden noterlik uygulamalarına, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) sisteminden dijital delillerin saklanmasına kadar birçok alanda önemli yenilikler sunuyor.
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklikler, mahkeme kararlarıyla belirlenen para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderlerinin idare tarafından zamanında ödenmesini öngörüyor. Alacaklıların doğrudan icra takibi başlatabilmesi için, öncelikle ilgili idareye yazılı başvuruda bulunmaları gerekecek. Eğer başvurudan sonra 1 ay içinde ödeme yapılmazsa, ilamlı icra yoluna gidilebilecek.
Miras yoluyla edinilen taşınmazların satışında ise yeni bir açık artırma sistemi getirildi. Bu düzenlemeye göre, ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek ve bu özel artırma usulü sadece bir kez uygulanabilecek.
Elektronik ihale süreçlerinde de önemli değişiklikler yapıldı. İhale süreçlerinin daha hızlı ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi amacıyla elektronik sistemlerin kapsamı genişletilirken, teminat uygulamalarında da yeni kurallar getirildi. Tazminat davalarında ise faiz hesaplama esasları yeniden düzenlendi. Kazancın belirlenebildiği durumlarda faiz, olay tarihinden itibaren işletilecek, belirlenemediği hallerde ise karar tarihi esas alınacak.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle belirsiz alacak davası uygulamasına son verildi. Alacak miktarının artırılması artık yalnızca belirli usuller çerçevesinde mümkün olacak. Duruşmalar arasındaki süre ise en fazla 3 ay olarak belirlendi; zorunlu durumlarda hakim, gerekçesini belirtmek kaydıyla bu süreyi uzatabilecek.
HAGB uygulamasında da bazı suçlar için HAGB uygulanamayacak. Denetim süresi 5 yıl olarak devam edecek ve bu süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getiren sanıklar hakkında dava düşürülecek. Şartların ihlali durumunda ise hüküm açıklanacak.
Paket ayrıca DNA ve genetik verilerin korunmasına yönelik yeni hükümler de içeriyor. Genetik veriler, kimlik bilgileriyle ilişkilendirilmeden özel bir sistemde saklanacak ve beraat kararı verilmesi halinde kayıtlar derhal silinecek. Diğer durumlarda ise en geç 20 yıl içerisinde imha edilecek.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’na, Yargıtay kararlarına karşı 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu’na itiraz etme yetkisi verildi. Bu yetki hem resen hem de talep üzerine kullanılabilecek. Ayrıca, kaçak sanıklar hakkında mahkumiyet kararı verilemeyecek; kaçak durumda bulunan sanıklar, yargılamaya katıldıklarında yeniden yargılama talebinde bulunabilecekler.
Son dönemde artan IBAN ve banka hesabı kullandırma yöntemleriyle gerçekleştirilen dolandırıcılık suçlarına karşı yeni hükümler getirildi. Banka hesabını dolandırıcılık amacıyla başkalarının kullanımına açan kişiler hakkında cezai yaptırımlar uygulanacak. Bazı durumlarda cezalarda indirim yapılabilecek ve etkin pişmanlık hükümlerinin kapsamı genişletilecektir.
Ancak, Yargı Paketi’nin ilk taslak çalışmalarında yer alan bazı düzenlemeler komisyondan geçmedi. Kamuoyunda tartışmalara neden olan cinsiyet değişikliği sürecine ilişkin şartların sıkılaştırılmasına yönelik düzenleme ve süresiz nafakanın sınırlandırılması ya da kaldırılmasına yönelik düzenleme, 12. Yargı Paketi kapsamına alınmadı.
Son olarak, Yargı Paketi’nde yer alan düzenlemeler geriye dönük olarak uygulanmayacak. Yürürlük tarihinden önce açılan ve halen devam eden davalar, eski mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılacak.
