Aliya İzzetbegoviç’in Hapishane Notları: Düşüncenin Özgürlüğü
Aliya İzzetbegoviç’in hapishane notları, özgür düşüncenin izlerini taşıyor.
OSMAN SEVİM / HAKSÖZ HABER
Hapishane, derin ve acı verici bilgiler sunmaktadır.
Aliya İzzetbegoviç
Merhum Aliya İzzetbegoviç (1925-2003), 1983-1988 yılları arasında hapiste geçirdiği süre boyunca, hayata, insanlığa, özgürlüğe, felsefeye, dini metinlere, tarihe, ahlaka, maneviyata, edebiyata ve sanatın birçok alanına dair sürekli notlar almıştır. Bu notlar, onun düşünsel dünyasını ve yaşam felsefesini yansıtan derin yorumlarla doludur. “Özgürlüğe Kaçışım” adlı eserinde, işte bu notların bir araya getirilmiş halini buluyoruz.
Cezaevinde, her hafta düzenli olarak yapılan koğuş aramaları, özellikle siyasi mahkûmlar için oldukça titiz bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Aliya, bu durumu göz önünde bulundurarak, yazdığı notları dikkat çekmeyecek şekilde, adli bir mahkûmun dolabında saklamayı tercih etmiştir. Çünkü adli mahkûmlar, cezaevi idaresi açısından daha az tehlike arz eden kişiler olarak görülmektedir. Bu sayede, Aliya’nın notları, gizli bir şekilde okuyucularına ulaşabilmiştir. Notlarını saklayan adli mahkûmun, Aliya’nın notlarını dışarıya ulaştıran diğer mahkûmla birlikte, cesaret ve dostluk adına gösterdiği fedakarlık dikkat çekicidir. Aliya’nın ifadesiyle, bazen suçlu olarak görülen kişiler, dostluk ve dayanışma adına daha cesur davranabilmektedirler.
Aliya, Foça Cezaevi’nde yaşadığı deneyimlerden yola çıkarak, insanları ahlaki bir temele dayanarak iki gruba ayırmaktadır: Caniler ve Kurbanlar. Bu ayrım, onun düşünce yapısının ve insanlık anlayışının derinliğini ortaya koymaktadır.
