Haydarpaşa Garı’nda ilk etap için 2027 hedefi
Haydarpaşa Garı’ndaki restorasyon ve zemin güçlendirme çalışmaları sürüyor. İlk etabın, yeni bulgular ve proje revizyonlarıyla 2027’de tamamlanması hedefleniyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa Gar Sahası’ndaki restorasyon ve güçlendirme çalışmalarına ilişkin son durumu paylaştı. Ersoy, tarihi yapının ilk etabının, yürütülen hassas mühendislik uygulamaları ve proje revizyonları nedeniyle 2027 yılı içinde tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı.
Bakanlığın tarihsel araştırmaları kapsamında Haydarpaşa Garı’nın özgün projelerine ulaşıldı. 1909’da hizmete açılan yapının temeli altında, uzunlukları 8 ila 21 metre, çapları ise 50 ila 90 santimetre arasında değişen yaklaşık 1000 ahşap kazık bulunduğu belirlendi.
Kazıkların bugünkü durumunu ortaya koymak amacıyla yapılan jeoradar incelemelerinde bunlardan yalnızca 200’ünün yerinde olduğu tespit edildi. Teknik değerlendirmeler, ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin geçen süre içinde ortadan kalktığına işaret etti.
Yapının bulunduğu zeminin özelliklerini ve çevrede gözlenen deformasyonları incelemek için sondaj, arazi ve laboratuvar testleri, jeofizik ölçümler ile aletsel gözlemler gerçekleştirildi. Çalışmalar sonucunda zeminin ZF sınıfında, heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kum tabakalarından oluştuğu belirlendi.
Gevşek ve suya doygun zemin nedeniyle önemli geoteknik riskler tespit edilirken, olası bir sıvılaşma durumunda yapıda oturma ve yana doğru hareket meydana gelebileceği değerlendirildi. Bu bulgular üzerine uzman mühendisler tarafından hazırlanan zemin iyileştirme projesi, akademik heyetlerin incelemesinden geçirilerek Danışma Kurulunun onayına sunuldu.
Uygulama kapsamında yanal yayılmayı önlemek amacıyla yapı çevresine fore kazıklar yerleştirildi. Yapının iç ve dış bölümlerinde ise kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu gibi zemin güçlendirme yöntemleri kullanıldı. Çalışmalar boyunca teknik izleme cihazlarından alınan veriler düzenli olarak değerlendirildi ve gerekli görülen noktalarda proje değişiklikleri yapıldı.
Güçlendirme başlamadan önce Haydarpaşa Garı’na, imalatlar sırasında yapının davranışını takip etmeye yarayan teknik cihazlar kuruldu. Uygulamalar, bu cihazlardan elde edilen veriler doğrultusunda aşamalı ve kontrollü biçimde sürdürüldü.
Bodrum kattaki dar çalışma koşulları, uygun ekipmanla hassas müdahaleyi zorunlu kıldı. Tarihi yapının taşıyıcı sistemine zarar verilmemesi ve güçlendirme çalışmalarının üstyapı imalatlarıyla eş zamanlı yürütülmesi de iş programının uzamasında etkili oldu.
İlk etabın daha önce İstanbul Kültür Yolu Festivali’nin başlangıcında açılması planlanıyordu. Ancak zemin güçlendirmesine ilişkin bilimsel analizler, teknik revizyonlar ve kontrollü uygulama süreci nedeniyle açılış takvimi yeniden ele alındı.
Haydarpaşa Arkeoparkı’nda mevcut kalıntıların korunmasına yönelik konservasyon çalışmaları devam ederken, altyapı, drenaj ve ziyaretçi güzergâhları için yapılan kazılarda yeni arkeolojik buluntulara ulaşıldı. Bunun üzerine altyapı hatları ve ziyaretçi dolaşım planı, hem mevcut hem de yeni ortaya çıkarılan kalıntıların konumu ve korunma durumu dikkate alınarak yenilendi.
Sahada farklı kurumlara ait yapı, tesis, ekipman ve kullanım alanlarının taşınması da uygulama sırasını etkiledi. Bazı bölümlerde taşınma işlemlerinin tamamlanması beklendiği için imalatlara planlanan tarihlerde başlanamadı. Boşaltılan alanların çalışmaya hazır hale getirilmesi için yapılan düzenlemeler de ek süre gerektirdi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları arasında 15 Ağustos 2024’te imzalanan protokol çerçevesindeki proje, restorasyon ve güçlendirme çalışmalarının yanı sıra yeni kültür ve sanat alanlarının oluşturulmasını da kapsıyor.
Proje tamamlandığında Anadolu Yakası’nın ilk arkeoloji müzesinin yanı sıra performans sanatları merkezi, kütüphane, sergi salonları ile sanat ve tasarım atölyelerinin hayata geçirilmesi planlanıyor. Arkeopark, açık etkinlik alanları ve peyzaj düzenlemeleriyle Haydarpaşa’nın İstanbul’un kültür ve sanat yaşamına kazandırılması amaçlanıyor.
