Hürmüz Zirvesi Başlıyor: ABD ve İran Katar’da Görüşecek
ABD ve İran, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimi azaltmak için Katar’da bir araya gelecek. Zirvede güvenlik ve deniz trafiği konuları ele alınacak.
Hürmüz Boğazı’ndaki karşılıklı askeri eylemler sonrası ABD ile İran arasında gerilen diplomatik ilişkiler yeniden canlanıyor. Axios haber sitesinin bildirdiğine göre, iki ülke arasındaki iletişim kanalları tekrar açılıyor. Üst düzey bir ABD’li yetkili, tarafların sahada geri adım attığını belirtirken, “Tüm kinetik faaliyetleri durdurma kararı aldık” ifadesini kullandı. Bu açıklamanın ardından, Hürmüz Boğazı’ndaki son çatışmaların, iki ülke arasında savaşı sona erdirme noktasına getiren mutabakat zaptının (MOU) farklı yorumlanmasından kaynaklandığı ortaya çıktı.
Geçtiğimiz hafta İsviçre’de yapılan müzakerelerde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran heyeti önemli bir adım atarak, Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası deniz trafiğini güvenli bir şekilde koordine etmek amacıyla ABD ordusu ile İran Devrim Muhafızları Ordusu arasında doğrudan bir iletişim hattı kurulması konusunda anlaştı. Ancak, İran’ın bölgedeki gemi geçişlerini tek taraflı olarak koordine etme iddiası nedeniyle bu iletişim hattı henüz faaliyete geçmedi ve bu durum yeni gerginliklere yol açtı.
Axios’un haberine göre, taraflar normalde salı günü İsviçre’de bir araya gelerek İran’ın nükleer programını görüşeceklerdi. Fakat Hürmüz Boğazı’ndaki son askeri tırmanış ve kargo gemilerine yönelik saldırılar, toplantının gündemini tamamen değiştirdi. Krizin derinleşmesi üzerine, toplantı yeri İsviçre’den Katar’ın başkenti Doha’ya taşındı ve ana gündem maddesi Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik ve deniz trafiğinin kontrolü oldu.
İlk mutabakat gereği, İran ticari gemilerin boğazdan güvenli geçişini sağlama taahhüdünde bulunurken, ABD de İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmayı kabul etmişti. Salı günü Doha’da gerçekleştirilecek zirvede bu maddelerin net kurallara bağlanması bekleniyor.
Wall Street Journal (WSJ) ise ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerinin durdurulduğunu iddia etti. Haberde, iki ülke arasındaki saldırıların, İsviçre’de yeniden başlaması beklenen görüşmeleri tamamen askıya aldığı öne sürüldü. Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın haziran ayında imzaladığı mutabakat zaptına vurgu yapılarak, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açık tutma yükümlülüğüne dikkat çekildi.
ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Fox News’e verdiği röportajda, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası deniz trafiğini tehdit etmesi durumunda ABD’nin İran’ın askeri altyapısını hedef almaya devam edeceğini belirtti. İran’ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerine yeniden başlaması ihtimali üzerine konuşan Waltz, bunun sadece ABD’nin değil, tüm dünyanın karşı olduğu bir durum olduğunu ifade etti ve böyle bir durumda Başkan Trump’ın tüm seçenekleri değerlendireceğini vurguladı.
Waltz, ayrıca ABD ile İran arasında ateşkes sürecinin ilerlemesine yönelik teknik görüşmelerin devam ettiğini belirterek, Trump’ın her zaman diplomasiye fırsat tanıyacağını ancak sabrının sonsuza dek sürmeyeceğini kaydetti. İran ve ABD yönetimleri, karşılıklı olarak birbirlerini varılan mutabakatı ihlal etmekle suçluyor. Bu çerçevede, İran Katar’dan petrol taşıyan bir konteyner gemisine ve bir tankere saldırı düzenlerken, ABD de buna karşılık olarak İran iletişim hatlarını, insansız hava araçlarını ve füze üslerini hedef aldı.
