İran ve ABD Arasında Tarihi Mutabakat: Ateşkes ve Ekonomik Destek

İran ve ABD, ateşkes, yaptırımların kaldırılması ve 300 milyar dolarlık ekonomik program üzerinde mutabakata vardı.

İran ile ABD arasında süregelen gerginlik, yeni bir mutabakatla sona erme yolunda önemli bir adım atıldı. İki ülke, yayınladıkları Mutabakat Zaptı ile Lübnan dahil tüm cephelerde ateşkes sağlanması, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması, bloke edilmiş varlıkların serbest bırakılması ve ekonomik yeniden yapılanma için en az 300 milyar dolarlık bir program oluşturulması konularında anlaşmaya vardı.

Bu mutabakatın ilk maddesi, İran İslam Cumhuriyeti ve ABD ile müttefiklerinin, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak durdurmayı kabul ettiğini belirtiyor. Taraflar, birbirlerine karşı savaş başlatmamayı, güç kullanmaktan kaçınmayı ve tehditte bulunmamayı taahhüt etti. Ayrıca, Lübnan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliğini koruma sözü verdiler.

İkinci maddede ise, İran ve ABD, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterme, iç işlerine müdahale etmeme konusunda mutabık kaldılar. Taraflar, nihai anlaşmaya ulaşmak için en fazla 60 gün sürecek müzakerelere devam etme kararı aldılar.

Mutabakat metninde, ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacağı ve bu sürecin 30 gün içinde tamamlanacağı ifade ediliyor. Nihai anlaşmanın ardından, ABD’nin bölgedeki askeri güçlerini de 30 gün içinde çekeceği taahhüt edildi. Ayrıca, İran, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak için gerekli adımları atacak.

ABD, İran’ın ekonomik yeniden yapılanması için en az 300 milyar dolarlık bir program hazırlamayı kabul etti. Bu programın detayları ve uygulanma mekanizması, 60 gün içinde netleştirilecektir. Mutabakatın bir diğer önemli noktası, İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılmasıdır. Bu kapsamda, BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları ile ABD’nin uyguladığı yaptırımlar, nihai anlaşmada belirlenecek bir takvim çerçevesinde kaldırılacak.

İran, nükleer silah üretmeyeceğini bir kez daha teyit etti ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kontrol altına alınması konusunda da uzlaştı. Ayrıca, ABD, mutabakatın yürürlüğe girmesiyle birlikte İran’a ait bloke edilmiş tüm fonların kullanımına izin vereceğini açıkladı. Bu fonların serbest bırakılmasıyla ilgili prosedür ise müzakereler sırasında belirlenecek.

ABD, İran ham petrolü ve petrokimya ürünleri gibi alanlarda özel tahvil mekanizması oluşturmayı da taahhüt etti. Taraflar, mutabakatın uygulanmasını denetlemek amacıyla ortak bir mekanizma kuracaklarını belirttiler. Nihai anlaşmanın, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması hedefleniyor.