Hocalı Katliamı: Tarihin Acı Sayfalarından Biri
Hocalı Katliamı, 1992’de yaşanan ve yüzlerce sivilin hayatını kaybettiği bir soykırımdır.
Hocalı Katliamı, 25-26 Şubat 1992 tarihlerinde, Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan’ın Hocalı kasabasında, Ermeni güçlerinin saldırıları sonucunda yüzlerce sivilin yaşamını yitirdiği trajik bir olaydır. Yıllar geçmesine rağmen, Hocalı’da yaşananlar hafızalarda derin izler bırakmaya devam etmektedir.
Olay, 25 Şubat’ı 26 Şubat’a bağlayan gece meydana geldi. O dönemde Dağlık Karabağ bölgesi, Azerbaycan ile Ermenistan arasında yoğun çatışmalara sahne oluyordu. Sovyetler Birliği’nin çöküşü ile bölgedeki güç dengeleri değişmiş ve Hocalı, stratejik konumu ve havaalanı nedeniyle askeri bir hedef haline gelmişti.
1991 yılının sonlarına doğru Hocalı kuşatma altına alındı. 25 Şubat 1992 gecesi saldırılar yoğunlaştı ve Azerbaycan’ın resmi verilerine göre, bu saldırılar sonucunda 613 sivil hayatını kaybetti. Bu kayıplar arasında 106 kadın, 63 çocuk ve 70’ten fazla yaşlı yer alıyordu. Ayrıca, 487 kişi ağır yaralanmış, 1000’den fazla kişi esir alınmış ve yüzlerce kişi kaybolmuştur. Kaçmaya çalışan sivillerin, ağır kış koşullarında hedef alındığı bildirilmiştir. Uluslararası insan hakları örgütleri de bu olaylarla ilgili raporlar yayınlamıştır.
O dönemde bölgede bulunan Sovyet 366. Motorize Alayı’nın, saldırılara destek verdiği yönünde bilgiler mevcuttur. Özellikle Hankendi (Stepanakert) çevresindeki askeri unsurların, tank ve ağır silah desteği sağladığı iddiaları uluslararası literatürde tartışmalı bir konu olarak kalmaktadır.
Saldırının en yoğun ve ölümcül anları 25-26 Şubat gecesinde yaşandı. Ancak Hocalı üzerindeki kuşatma ve askeri baskı, aylar öncesine dayanıyordu. Olayın insani etkileri yıllarca sürdü ve binlerce kişi yerinden edildi, aileler parçalandı.
Azerbaycan, Hocalı’da yaşananları “soykırım” olarak tanımlamaktadır. Bugüne kadar 15’ten fazla ülkenin parlamentosu ve ABD’nin birçok eyalet meclisi, Hocalı’da yaşananları kınayan kararlar almıştır. Hocalı Katliamı, Ermeni işkenceleriyle dolu bir geçmişin parçası olarak hafızalardan silinmemiştir. Azeri Askeri Savcılığı’nın kayıtlarına göre, dönemin Ermeni Savunma Bakanı Serj Sarkisyan’ın bir İngiliz gazetesine verdiği röportajda, “Hocalı’dan önce Azerbaycanlılar, Ermenilerin masumlara dokunmayacağını düşünüyordu. Biz bu algıyı kırdık” şeklindeki ifadeleri, Ermenistan yönetiminin katliamı bilinçli bir şekilde gerçekleştirdiğini itiraf etmektedir.
Azerbaycan, Hocalı soykırımının uluslararası kamuoyunda tanınması ve bu tür insanlık suçlarının cezasız kalmaması gerektiğini vurgulamaktadır. Hocalı Katliamı, insanlık tarihinin karanlık sayfalarından biri olarak anılmaya devam edecektir.
